Baština

UKRATKO O STAROM GRADU

Na opštini Stari grad živi oko 70.000 stanovnika a njeno ime odražava istorijsko mesto i ulogu starog sedišta grada. Sadašnja opština nastala je 1961. godine spajanjem rejona Skadarlija, Terazije i Stari grad. Danas je ona epicentar svih velegradskih zbivanja, od turističkih, kulturnih, političkih, preko obrazovnih i poslovnih. Na opštini Stari grad nalaze se neka od najlepših i najstarijih zdanja i kvartova u Srbiji kao što su Beogradska tvrđava, Knez Mihailova ulica, Terazije, Dorćol, Trg Republike, Studentski trg, Skadarlija i Kosančićev venac.

Spisak nepokretnisti kulturnih dobara može se preuzeti sa sajta Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda.

http://beogradskonasledje.rs

Beogradska tvrđava

Predstavlja najstariji sačuvani kompleks spomenika u Beogradu. Austrijanci, koji su je podigli na ruševinama negdašnje fortifikacije po nacrtima vojnog inženjera Nikole Doksata de Moreza, dali su joj moderniju osnovu, a Turci približili onome što vidimo danas. Kula – Nebojša sazidana je u 15. veku kao osmatračnica beogradske luke da bi kasnije postala tamnica u kojoj je, između ostalih, pogubljen grčki revolucionar Riga od Fere. Osim Kule tu je i tursko kupatilo „hamam“ podignuto oko 1870.g. za potrebe srpske vojske. Danas je u njemu smešteno astronomsko društvo „Ruđer Bošković“. Spomenik „Pobednik”, rad Ivana Meštrovića, podignut 1918. godine u čast proboja Solunskog fronta. Zatim Lepoldova, Zindan, Karađorđeva, Sahat i druge kapije na Tvrđavi, samo su deo priče o prostoru na kojem su se ukrštali Istok i Zapad.

Knez Mihailova ulica
Prvim regulacionim planom profesora Velike škole, gospodina Emilijana Josimovića, knez Mihailova ulica je 1867. godine počela da dobija svoj oblik koji će danas predstavljati srž glavnog grada. Najuticajnije i najbogatije porodice poput Spasića, Krstića, Garašanina, Kumanudija i Krsmanovića u njoj će graditi svoje kuće i razvijati poslove. Tek 1872. godine gradske vlasti će joj dati ime kneza Mihaila i tim činom će ova ulica biti prva ulica sa oficijelnim imenom koje će zadržati do današnjih dana. U njoj se, pored kuća negdašnjih uglednih trgovaca izdvajaju zdanja poput Srpske Akademije nauka i umetnosti, kafana „Ruski car“ i „Grčka kraljica“.

Trg Republike
Sadašnji trg projektovan je nakon uništenja Stambol kapije 1866. godine i izgradnje Narodnog pozorišta 1869.godine, a svoj današnji prepoznatljiv lik dobio je podizanjem spomenika Knezu Mihailu Obrenoviću, 1882.godine. Na Trgu se osim Pozorišta nalaze i druge važne institucije kao što je Narodni muzej, Dom štampe i Dom vojske, sagrađen 1929 – 1930. Od spomenika značajnim ličnostima prošlosti tu je spomenik komediografu Branislavu Nušiću, srpskom ustaniku Vasi Čarapiću i spomen – ploča ubijenom premijeru Zoranu Đinđiću.

Studentski trg
Na mestu današnjeg Studentskog trga nekada je stajalo tursko groblje koje je odatle izmešteno u 19. veku, a potom je postavljena Velika pijaca koja je 1927.g. sa tog mesta takođe sklonjena. Otkrivanjem spomenika čuvenom botaničaru i naučniku Josifu Pančiću, Studentski trg postaje oaza akademske misli i prijatnog ambijenta. Oko njega su podignute zgrade kao što je Prva realka (današnji Pedagoški muzej), zatim zadužbina Ilije Kolarca i Kapetan Mišino zdanje. Kapetan Mišino zdanje je niklo 1863.godine prvobitno zamišljeno kao rezidencija porodice dunavskog kapetana Miše Anastasijevića, najbogatijeg čoveka u Srbiji tog vremena. U njoj su primani mnogi ondašnji poslanici i ljudi od ugleda. Danas je tu smešten Rektorat beogradskog Univerziteta koji gleda na park i spomenike geografu Jovanu Cvijiću i prosvetitelju Dositeju Obradoviću.

Dorćol
„Dorćol“ na turskom doslovno znači „mesto na kojem se ukrštaju četiri puta“ i za vreme otomanske vladavine predstavljao je mali deo grada na raskršću ulica Kralja Petra i Cara Dušana. S vremenom se ovaj naziv proširio na okolinu, sve do Skadarlije, Dunava i Malog Kalemegdana. Na Dorćolu, današnjoj rezidencijalnoj četvrti, nalazi se Spomenik braniocima Beograda, crkva Aleksandra Nevskog, Jevrejski istorijski muzej, Bajrakli džamija i Stara kuća u Dušanovoj, jedan od najkarakterističnijih primera barokne gradnje 18.veka.

Skadarlija
Verovali ili ne, Skadarlija nije dobila svoj boemski duh bez osnova. Njeni prvi stanovnici bili su Cigani koji su 1830.godine počeli na ovom mestu graditi svoje kućerke pa je ovaj deo grada ubrzo poneo naziv „Ciganska četvrt“. Svoje današnje ime Skadarska ulica dobila je 1872.godine i od tada, sa mnogobrojnim kafanama kao što su „Tri šešira“, „Dva jelena“ i „Ima dana“, predstavlja kretiavni duh Beograda u kojem su se smestili stihovi i biste čuvenih poeta i glumaca poput Đure Jakšića i Joakima Vujića.

Terazije
Terazije su dobile ime po vodovodnom sistemu snabdevanja koji je nekada bio na mestu današnjeg hotela „Moskva“ a koji su Turci nazivali ovim imenom. Ovaj deo grada oduvek je bio epicentar društvenog života u kojem su sazidani najbolji hoteli, restorani i radnje. Poslednjom rekonstrukcijom iz 1947.godine sklonjene su tramvajske šine i dat je sadašnji izgled kojim dominira Palata „Albanija“, Igumanova palata, palata „Atina“ i kuća Krsmanovića.

Ulica Kralja Milana
Opština Stari grad obuhvata i deo Ulice kralja Milana, jedne od glavnih ulica Beograda. Današnje ime dobila je 1896.godine i u njoj se između ostalih zdanja nalazi gradom dominirajuća Palata „Beograđanka“ i Skupština Republike Srbije. U ovoj dugačkoj ulici podignuti su spomenici piscu i Nobelovcu Ivi Andriću i slikarki Nadeždi Petrović.

Jedna od najimpozantnijih zgrada na opštini Stari grad svakako je Stari dvor, izgrađen 1882. kao rezidencija kralja Milana Obrenovića u kojoj je i abdicirao 1889. u korist sina Aleksandra. Danas se u njemu nalazi Skupština grada Beograda.